Đăng ký bảo hộ bản quyền phần mềm máy tính như thế nào?

0
19

Hiện nay vấn đề bảo hộ bản quyền phần mềm máy tính đang được dư luận và giới chuyên môn quan tâm nhiều như là giải pháp đối với sự sống còn và phát triển công nghiệp sản xuất phần mềm máy tính của nước ta. Như vậy, Đăng ký bảo hộ bản quyền phần mềm máy tính theo luật sở hữu trí tuệ như thế nào?

Nội dung có thể tham khảo: Thủ tục đăng ký thương hiệu độc quyền.

1. Bảo hộ bản quyền phần mềm máy tính

Khái niệm phần mềm máy tính bao hàm các đối tượng, tài liệu không thuộc phần cứng liên kết với việc xây dựng và hoạt động của chương trình máy tính và có thể phân loại thành:

– Các tài liệu thiết kế bước đầu thí dụ như sơ đồ khối, biểu đồ, các đặc tả, mẫu biểu bảng …

– Các chương trình máy tính bao gồm mã nguồn và mã đối tượng;

– Các phương tiện xây dựng phần mềm như các chương trình dịch, chương trình bổ trợ…

– Thông tin được lưu trữ trên máy tính thí dụ như các tác phẩm viết, tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc… được lưu trữ ở dạng số

– Cơ sở dữ liệu;

– Các thông tin đưa ra của máy tính như âm thanh, các file, các trang in …;

– Hiển thị màn hình;

– Các tài liệu hướng dẫn, tra cứu in trên giấy hay ở dạng số;

– Các ngôn ngữ lập trình;

Mỗi loại hình có một phạm vi bảo hộ khác nhau nên việc xác định đầy đủ, chi tiết các đối tượng thuộc phần mềm máy tính cũng như phạm vi bảo hộ của chúng là hết sức cần thiết. Một số loại hình được được bảo hộ rộng (như chương trình máy tính), một số được bảo hộ hạn chế hoặc không bảo hộ vì sự phát triển chung (như các ngôn ngữ lập trình, cơ sở dữ liệu…). Xu hướng chính hiện nay trên thế giới bảo hộ bản thân chương trình máy tính cùng các tài liệu thiết kế ban đầu, tài liệu hướng dẫn sử dụng…như tác phẩm viết theo nghĩa của Công ước Bern và các đối tượng khác như âm thanh, hiển thị màn hình… còn được bảo hộ riêng như tác phẩm âm nhạc, điện ảnh hay nghe nhìn.

2. Cơ sở pháp lý để bảo hộ bản quyền phần mềm máy tính

Thông thường luật bản quyền các nước quy định các độc quyền kinh tế thuộc chủ sở hữu bản quyền tác giả theo hình thức khai thác, sử dụng:

– Quyền sao chép, tái tạo tác phẩm (bao gồm cả các bản sao trong bộ nhớ của máy tính);

– Quyền phân phối, phổ biến tác phẩm thông qua phát hành, bầy bán, biểu diễn, cho thuê..;

– Quyền biểu diễn đối với các tác phẩm viết, âm nhạc, sân khấu hoặc quyền trưng bầy (right to display) đối với các tác phẩm mỹ thuật, điện ảnh…;

– Quyền phát sóng (bao gồm cả việc đưa tác phẩm lên mạng Internet);

– Quyền cho phép làm các tác phẩm phái sinh thông qua dịch, cải biên, chuyển thể.

Hiện nay, Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009 đã ghi nhận các quyền kinh tế theo hướng này.

Ngoài ra, để chống việc xâm phạm một sản phẩm phần mềm, chủ sở hữu có thể vận dụng các quy định luật pháp khác để bảo vệ sở hữu của mình như đăng ký nhãn hiệu hàng hoá, kiểu dáng công nghiệp hay quyền tác giả để bảo hộ trình bầy đóng gói cho sản phẩm của mình, đăng ký sáng chế hay giải pháp hữu ích nếu chương trình máy tính là một bộ phận không thể tách rời của sáng chế và đặc biệt là các điều khoản của hợp đồng lao động với các lập trình viên làm thuê, hợp đồng li-xăng, về chống cạnh tranh không lành mạnh và bí mật thương mại. Điều 84 Luật sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009 quy định bí mật kinh doanh được bảo hộ là thành quả đầu tư dưới dạng thông tin có đủ các điều kiện sau:

– Không phải là hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được;

– Khi được sử dụng trong kinh doanh sẽ tạo cho người nắm giữ bí mật kinh doanh lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng bí mật kinh doanh đó;

– Được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để bí mật kinh doanh đó không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được.

Chủ sở hữu quyền đối với bí mật kinh doanh là tổ chức, cá nhân đã đầu tư để tạo ra và là bên thuê trong trường hợp bí mật kinh doanh được bên làm thuê hay bên thực hiện hợp đồng tạo ra. Như vậy rõ ràng các bí mật liên quan đến phần mềm máy tính thuộc quyền sở hữu của bên đầu tư xây dựng phần mềm đó và bên làm thuê không có quyền tiết lộ hay sử dụng để xây dựng các phần mềm cho người chủ khác.

Đối với các trường hợp vi phạm bản quyền gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính hay đã bị kết án mà chưa được xoá án tích mà lại vi phạm thì người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 225 “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” của Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

3. Điều kiện xác lập quyền tác giả, tác giả và chủ sở hữu bản quyền

3.1. Điều kiện xác lập bản quyền tác giả

Để được bảo hộ, các tác phẩm phải có tính nguyên gốc (được trực tiếp sáng tạo ra, không vi phạm bản quyền của ai) và được định hình dưới một dạng vật chất nhất định, không phân biệt hình thức, ngôn ngữ thể hiện và chất lượng tác phẩm, không phân biệt tác phẩm đã công bố hoặc chưa công bố, đã đăng ký bảo hộ hoặc chưa đăng ký bảo hộ. Luật bản quyền không bảo hộ ý tưởng mà chỉ bảo hộ sự thể hiện đã được định hình ở một dạng vật chất để có thể cảm nhận được bằng giác quan và/hoặc thông qua một thiết bị kỹ thuật.

3.2. Tác giả

Điều 6 nghị định 22/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi về quyền tác giả, quyền liên quanquy định tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học. Những người dịch, phóng tác, cải biên, chuyển thể, biên soạn, tuyển chọn được coi là tác giả của các tác phẩm phái sinh đó đối với phần sáng tạo của mình. Quyền tác giả này không làm ảnh hưởng đến quyền tác giả của tác phẩm gốc.

3.3. Chủ sở hữu quyền tác giả

Theo quy định pháp luật Sở hữu trí tuệ, chủ sở hữu quyền tác giả là tổ chức, cá nhân nắm giữ một, một số hoặc toàn bộ các quyền tài sản. Chủ sở hữu quyền tác giả là một trong các trường hợp sau: tác giả; đồng tác giả; tổ chức các nhân giao nhiệm vụ cho tác giả hoặc giao kết hợp đồng với tác giả; người thừa kế; người được chuyển giao quyền; Nhà nước. Ngoài ra khi tác phẩm đã kết thúc thời hạn bảo hộ theo quy định tại điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009 thi thuộc về công chúng, mọi tổ chức cá nhân đều có quyền sử dụng tác phẩm đó nhưng phải tôn trọng các quyền nhân thân của tác giả.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.